धान खेती: बजारको धड्कन, अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड र जीवनको मूल आधार

बिक्रम महरा

सिरहा, गोलबजार

​मानव सभ्यताको उज्यालो बिहानीदेखि आजको आधुनिक बजार व्यवस्थापनसम्म आइपुग्दा, हाम्रो सम्पूर्ण आर्थिक चक्र र जीविकोपार्जनको मूल आधार एउटै क्षेत्रमा केन्द्रीकृत छ— त्यो हो सुन फलाउने धान खेती।

​आज बजारमा देखिएको चौतर्फी चहलपहल, व्यापारिक कारोबार र आर्थिक चलायमानताको मूल स्रोत नै माटोमा पसिना बगाउने किसानको मेहनत हो। कृषिप्रधान देशमा धान केवल एउटा अन्न मात्र होइन, यो त राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको प्राण र बजारको असली मुटु हो।

बजारको गतिशीलता र धानको अन्योन्याश्रित सम्बन्ध

​बजार व्यवस्थापन र व्यापारिक क्रियाकलापको चक्र प्रत्यक्ष रूपमा धान उत्पादनसँग जोडिएको छ। जब किसानले खेतमा पसिना बगाएर धान उब्जाउँछन्, तब मात्र बजारमा क्रयशक्ति बढ्छ र व्यापारले गति लिन्छ। धानको उत्पादन राम्रो हुँदा बजारमा सहजता छाउँछ, जसले हरेक तहका व्यवसायी, उद्यमी र उपभोक्तालाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्‍याउँछ।

​सृष्टिको पालनपोषण र जीवनको आधार

​’अन्नबिनाको जीवन कल्पना गर्न सकिन्न’ भन्ने शाश्वत सत्यको अर्को पर्याय धान खेती हो। हिलो र माटोमा संघर्ष गर्दै किसानले रोपेको धान जब पाकेर पहेँलो हुन्छ, तब त्यो दृश्य केवल अन्नको भण्डार मात्र बन्दैन; त्यो त समग्र मानवजातिका लागि जीवनदायी अमृत बनेर प्रकट हुन्छ। बालकदेखि वृद्धसम्म सबैको भान्छा चलाउने यो शक्ति माटोको सुगन्धमा नै निहित छ।

​संसारको सबैभन्दा सुन्दर र जीवन्त विषय

​डिजिटल युगको यो द्रुत दौडमा पनि माटोको माया र पसिनासँग जोडिएको धान रोप्ने तथा काट्ने (भित्र्याउने) दृश्यभन्दा मनमोहक विषय अर्को हुन सक्दैन। किसानको यो अथक साधना र उनीहरूको जीवनगाथाले जोकोहीको पनि मन छुन्छ।

​